
Het is vanuit een culturele functionaliteit zinvol dat ontwerpers, als spiegels van hun tijd, hun blik nu weer verruimen naar de rijke erfenis van zoveel culturen, de weelde aan ambachtelijke werkwijzen, de symbolische kwaliteit van schijnbaar zinloze versieringen, die – altijd aanwezig in het echte leven – lange tijd buiten het zicht van het High Design zijn gebleven, en er nieuwe betekenis in zien.
p. 6
door Denise Gonzales Crisp

Herzog + de Meuron: 40 Bond Street, New York. Foto: Iwan Baan
Industrieel en grafisch ontwerpers, architecten en interieurontwerpers herontdekken deco. Designcritica Denise Gonzales Crisp legt het verschil uit tussen decoratie en ‘decorationeel’: "Decorationeel is een uitvergroting van de alomtegenwoordige en vreugdevolle snuisterijen waarmee we onze individualiteit vormgeven."
p. 32
door Max Bruinsma

Pierre di Sciullo: schetsboekpagina
Items sprak met de Franse typograaf, vormgever, kunstenaar en taalvirtuoos Pierre di Sciullo over zijn uitgangspunten bij de nieuwe huisstijl voor ‘het Stedelijk’: "De belangrijkste vraag is: hoe ontvang je kunstwerken in een ruimte waar je ook de opdracht hebt om informatie te geven."
p. 50
door Marc Vlemmings

Studio Edward van Vliet: Geostar karpet voor Blits design. Foto: Lisa Klappe
Nederlandse retailers lijken de Nederlandse ontwerpers te hebben ontdekt. Woondiscounter Kwantum begon het interieurlabel Blitsdesign, De Bijenkorf en bouwmarkt Karwei maken goede sier met Marcel Wanders. High design voor de massa!
p. 64
door Dido Michielsen
Conny Groenewegen ontwierp voor het volgende winterseizoen de veelgeprezen dameskledingcollectie Eclipse, met zware, geconstrueerde vormen in zwart. Alles wat ze tot nu toe deed komt in de collectie samen. Portret van een onderzoekende
ontwerpster.
p. 42
door Max Bruinsma

Catelijne van Middelkoop en Ryan Pescatore Frisk zijn onder de naam Strange Attractors decorationalisten pur sang. In hun werk is ornament geen oppervlakkige versiering, maar deel van de boodschap.
p. 72

Strange Attractors: Little Yellow Riding Hood (2005). Still uit typografische animatie op basis van 300 Font Font lettertypen. Klik de afbeelding om de film te zien.
Amsterdam | Apeldoorn | Breda | Delft | Den Haag | Dordrecht | Enkhuizen | Groningen | Haarlem | Heerlen | ’s Hertogenbosch | Hoorn | Leeuwarden | Leiden | Middelburg | Nijmegen | Rotterdam | Tilburg | Zwolle | Antwerpen | Brussel | Gent | Hornu | Lausanne | Zürich | Berlijn | Weil Am Rhein | Milaan | Parijs | London | New York |
Amsterdam
Condoomjurken van de Braziliaanse ontwerpster Adriana Bertini voor de Stichting ArtAids. Omdat de jurken, waarin tussen de 700 en 6.500 afgekeurde condooms per outfit zijn verwerkt, niet geconserveerd konden worden, maakten fotografen Viviane Sassen en Martine Stig er een serie foto’s van die bovendien een caleidoscopisch beeld geven van het leven van vijf meisjes in Moskou.
+
Duurzaamheid is het modewoord, maar wat houdt het in? We zien innovatieve en originele voorbeelden van ‘klimaatvriendelijk bouwen’ in Amsterdam, zoals de resultaten van een onderzoek van Atelier Rijksbouwmeester dat vorig jaar een fictieve opdracht uitschreef voor een multifunctioneel pand op de Zuidas. Onder andere Onix, EEA Architects en VMX Architects laten zien dat met hoge duurzaamheidseisen diversiteit van architectuur goed mogelijk is.
+
+
+
Designbeurs (11-17uur) waar dertig galeries en handelaren uit Europa meubilair, verlichting, schilderijen, hedendaagse design, kunst, juwelen en decoratieve kunst en kunst gemaakt van plastic, glas of keramiek aanbieden. Ook werk van bekende ontwerpers als Friso Kramer, Arne Jacobsen, Charles en Ray Eames.
+
Door de verbouwing van het Stedelijk Museum aan het Museumplein is de vaste collectie al een tijd onzichtbaar en afwezig. Vandaar ‘Zichtbaar afwezig’: een project dat bestaat uit verrassingsacties op wisselende plaatsen in de stad waarbij het museum samenwerkt met de Rietveld Academie en het Sandberg Instituut.
Apeldoorn
Sieraden en objecten van de jubilerende kunstenares Laura Bakker
Breda
De vraag is hoe de invloed van opkomende industrialisering in de vorige eeuw en de technologische ontwikkeling van nu bepalend zijn voor het beeld in de vormgeving. Onderdeel van deze expositie is: ‘Jan Tschichold, Guiding a New Tradition’. Vormgever, typograaf en essayist Jan Tschichold (1920-1974) wordt wel gezien als protagonist van de modernistische vormgeving. Omdat Tschichold grote invloed had op meerdere generaties grafisch vormgevers is er ook werk van o.a. El Lissitzky, Piet Zwart, Willem Sandberg, Otto Treuman en Wim Crouwel te zien.
Delft
+
Vazen van Ineke Hans, JAS/MV, Hugo Kaagman, Jan Kamphuis, Manita Kieft, Lotte van Laatum, Gert de Mulder, Frans Ottink, Olav Slingerland, Judith de Vries, Wieki Somers en Norman Trapman.
Den Haag
Van 1920 tot 1942 produceerde Potterie Kennemerland uit Velsen sieraardewerk met De Stijl-achtige decoraties. Het Gemeentemuseum toont naast het aardewerk ook de geschiedenis van de fabriek.
Fraaie Chinese porseleinen voorwerpen met Nederlandse familiewapens geven een kijkje in het roemrijke Nederlandse maritieme en handelsverleden.
+
De expositie Eye Opener toont aan de hand van drie thema’s – verleiden, informeren en engageren – hoe grafisch ontwerpers communiceren in beeldtaal.
60 jaar langs de deur met kinderpostzegels Een nostalgische tentoonstelling voor iedereen die ooit of onlangs nog de deuren langs ging om kinderpostzegels te verkopen.
+
Stroom Den Haag presenteert vanaf 2009 het ruim twee jaar durende programma Foodprint over voedsel in de stad van morgen. Foodprint gaat over de invloed van voedsel op de vorm, inrichting en het functioneren van steden, en van Den Haag in het bijzonder. Met Foodprint wil Stroom de mogelijkheden van Den Haag als productielandschap verkennen en samen met kunstenaars, ontwerpers, ondernemers, agrariërs, voedseldeskundigen en wetenschappers utopische, aansprekende en haalbare voorstellen ontwikkelen. De manifestatie Foodprint bestaat uit de onderdelen Expo, Forum, Studio, Gids en Play.
Dordrecht
Alfa en Omega is na Hang-Tong, een schuilplaats op een schoolplein in de vorm van een gekrulde tong, het tweede kunstwerk van Atelier Van Lieshout dat in Dordrecht is gerealiseerd. Naar aanleiding van de oplevering van de sculpturen die als bushokjes zullen functioneren, heeft Atelier Van Lieshout een selectie gemaakt van objecten en aquarellen van menselijke organen.
Enkhuizen
Een grote groep Nederlandse designers, modeontwerpers, mode-illustratoren, stylisten, sieraden- en accessoireontwerpers, modestudenten en modefotografen geeft een beeld van de Nederlandse modewereld. Ze tonen nieuw werk tijdens de grote afsluitingstentoonstelling van de jubileummanifestatie van het Zuiderzeemuseum. Alexander van Slobbe en Francisco van Benthum waren de gastconservatoren. Zie ook de Update in dit nummer.
Groningen
Daniëlle Kwaaitaal, een van de pioniers van de digitaal gemanipuleerde fotografie en één van de eerste vj’s, maakte een serie onderwaterfoto’s van nimfachtige wezens. In opdracht van Kwaaitaal ontwierp modeontwerpster Mada van Gaans ‘onderwaterjurken’ die werden gedragen door catwalkmodellen en zwemsters (van synchroon- zwemvereniging ZPCH uit Hoofddorp), die een speciale choreografie uitvoerden. Kwaaitaals fascinatie voor water en vrouwelijke vormen kwam al eerder tot uiting in de serie Bubbling uit 1994, waarbij lichaamsdelen onder water zijn gedompeld en die in samenspel met de vele luchtbelletjes wonderlijke en raadselachtige beelden opleveren.
Haarlem
Stedenbouw, industrie, interieur en architectuur van ruimtelijk ontwerpbureau cepezed.
Heerlen
Oeuvretentoonstelling (1936-2008) van Oscar Niemeyer die inzicht geeft in het werkproces van deze visionaire architect in Brazilië.
’s Hertogenbosch
Keramiek van 150 internationaal bekende kunstenaars.
Hoorn
Culturele affiches van de Iraans-Nederlandse grafisch ontwerper Alireza Siddighi.
Tentoonstelling van ca. 60 affiches uit een periode waarin Berlijn een belangrijk centrum was voor culturele ontwikkeling, toont werk van kunstenaars uit de artistieke voorhoede ten tijde van het fin-de siècle, Jugendstil en Expressionisme.
Leeuwarden
Jan van der Vaart, een van de belangrijkste Nederlandse keramisten van de twintigste eeuw, overleed in 2000. Het Princessehof kreeg van zijn erven de complete inventaris van zijn werkplaats in langdurig bruikleen. Hiermee is een permanente presentatie ingericht.
Leiden
Websites, huisstijlen, logo’s en affiches van ontwerpbureau Stylishmedia (grafisch vormgever Bas Janson en ontwikkelaar Martijn Gussekloo) verwerkt tot een serie posters.
Middelburg
De Deense modevormgever Henrik Vibskov (1972) en de Zweedse grafisch vormgever Andreas Emenius (1973) werken al jaren aan een tiendelig project getiteld ‘The Fringe Projects’. De titel (randen, franjes) heeft betrekking op het feit dat de projecten in de marge van allerlei disciplines en in verschillende media worden uitgevoerd. Het project, waarvan we nu het tiende en laatste deel zien, gaat over performances, installaties, tijdschriften, videowerk en modeontwerpen.
Nijmegen
Sieraden van studenten van de RMIT University, Melbourne, van Yu-Chun Chen, Willemijn de Greef en Atelier Ravary (Antje Bräuer, Kathleen Fink, Rudolf Kocéa, Christine Matthias, Sybille Richter, Ann Schmallwaßer, Vera Siemund).
+
Meer dan 175 designschoenen die Jan Jansen sinds de jaren zestig ontworpen heeft, worden gepresenteerd samen met rubberen en stalen sieraden en 3D-wandobjecten die Swip Stolk met een lasertechniek vervaardigde. Bijzonder: Jansen presenteert voor het eerst zijn meubelontwerpen.
Rotterdam
Het bewerken van beeldmateriaal begon niet met de computer en Photoshop. Eeuwenoude prenten zijn soms net zo waarheidsgetrouw als foto’s van sterren in glossy tijdschriften. In ‘Beeld als Bron’ van de Atlas Van Stolk kan een veldslag veranderen in een vreugdevuur, of ruilt een vorst zijn hoofd in voor een ander. Moderne beeldmanipulatie is te zien op het affiche van de tentoonstelling: een jonge kroonprins Willem-Alexander van top tot teen bedekt met tatoeages. Uiteraard niet echt maar een kunstwerk van tattoo-koning Henk Schiffmacher.
+
In de Sachsenring autofabriek in Zwickau rolde in de lente van 1991 de allerlaatste Trabant van de transportband. Daarmee kwam, een half jaar na de hereniging van Duitsland, een einde aan de productie van een van de design-iconen van het Oostblok: de Trabant. Twintig jaar na de val van de Berlijnse muur brengt de Kunsthal een ode aan deze ‘legende op wielen’ en blikt met weemoed terug op de glorietijd van het compacte autootje. De zwart-wit foto’s laten de productie van de allerlaatste Trabi zien, zoals Martin Roemers die in 1991 in beeld bracht tijdens zijn bezoek aan de fabriek.
ICON Dressed is een installatie van Annette Meyer. Zij maakte veertien papieren jurken, archetypen voor verschillende kledingstijlen van 1800 tot nu, tentoongesteld op mannequins waarvan houding, haardracht en make-up het vrouwbeeld van de betreffende periode versterkt. De bloemmotieven op de jurken zijn geïnspireerd op de Flora Danica, een Deens botanisch handboek.
+
Op het binnenplein van het museum, dat van Thonik een beschildering kreeg, maakte de Duitse kunstenaar Olaf Nicolai een sculptuur die tegelijkertijd een podium is. Dit ronde spiegelende paviljoen met rode vloer lijkt op een voetbaltribune. Je kunt er zelfs een balletje trappen.
+
Het Nederlands Architectuurinstituut verandert in een ‘werkplaats voor de ruimtelijke inrichting’. Bezoekers wordt gevraagd hun mening te geven over de ruimtelijke inrichting in Nederland.
+
Dit jaar worden de werken van kandidaten voor de Prix de Rome (Visual Arts) op twee plekken tegelijkertijd tentoongesteld: Witte de With en De Appel in Amsterdam.
Tilburg

Gebreide keuken

Poef van Krantenpapier
Breien krijgt steeds meer design-credibility, sinds kunstenaars en vormgevers met breisels de grenzen van de techniek verkennen. Het Textielmuseum toont installaties, experimentele mode, foto’s en videowerk van kunstenaars en vormgevers uit Europa en de Verenigde Staten, waaronder Rosemarie Trockel, Maria Blaisse en Elaine Reichek. Rode draad is de verbeelding van politieke, sociale en artistieke vragen. Désirée de Baar toont een felroze gebreide ‘Keuken’ (2007): een simpel aanrecht en kranen worden daarin plots poëtisch. Passie voor het breien als sculpturale techniek en interesse voor materiaal en textuur inspireerden fotografe en modevormgeefster Nanna van Blaaderen tot haar eindexamenserie ‘In Movement’. Haar handgebreide jurken – balancerend tussen mode en autonoom beeld – zijn gemaakt van paardenhaar, schapenvacht of metaaldraad. Een vergelijkbaar onderzoek naar materiaal en textuur zie je bij Greetje van Tiem. Zij maakte garen van gerecycled krantenpapier en breidde daarvan een poef getiteld ‘Recycling Daily News’.
Zwolle
Eerste reizende tentoonstelling van het Theaterinstituut Nederland. Decors, video- en muziekfragmenten, kostuums, rekwisieten en installaties vormen een theatrale reis langs de meest kenmerkende veranderingen in de uitvoering van de opera sinds de jaren vijftig van de vorige eeuw.
-B
Antwerpen
De toepassing van papier in de mode duikt op in diverse culturen en historische periodes, maar is een nauwelijks bekend en bestudeerd fenomeen. Met een unieke verzameling papieren jurken uit de jaren 1960 uit de ATOPOS collectie, focust PAPER FASHION op het gebruik van papier en daarop lijkende materialen in de hedendaagse mode.
-B
Brussel
Voornamelijk glaswerk en porselein van prominente Tsjechische ontwerpers als Bořek Šípek, de studio van Olgoj Chorchoj, Jiří Pelcl, Daniel Piršč, en Maxim Velčovský.
-B
Gent
Fins design aan de hand van 13 stoelen en 13 stoffen. Kortom: meubels gecombineerd met textiel. De stoelen zijn van design-iconen Alvar Aalto, Yrjö Kukkapuro, Antti Nurmesniemi en Ilmari Tapiovaara en van jonge designers.
-B
Hornu
Etapes biedt een blik op het werk en ontwerpproces van de broers Ronan en Erwan Bouroullec, en laat een tot nu toe weinig getoond aspect van hun ontwerppraktijk zien: de tekeningen. In hun schetsen laten ze het ontwerpproces zien vanaf het moment dat ze inspiratie hebben tot aan het definitieve ontwerp. Te zien zijn schetsen van onder andere de meubels en voorwerpen die een link met de natuur hebben, zoals het algengordijn.
-CH
Lausanne
Een kleine honderd ontwerpers en merken zijn vertegenwoordigd met hun ontwerpen voor verpakkingen. Van een fles parfum van Calvin Klein, chips van Burts, een flesje sap van Innocent Smoothies, tot cosmetica van Jean-Paul Gaultier.
-CH
Zürich
Het European Design Festival met onder andere de ED-Conferentie (15 t/m 17-5), de ED-Awards Ceremonie (17-5), en andere designevents.
-D
Berlijn

Beeld van spreker op de conferentie Boris Hoppek
Character design heeft de visuele cultuur aanzienlijk veranderd en spreidde zich uit over de werelden van de digitale media, reclame, mode en kunst. Characterdesign sampelt en remixt de visuele elementen uit al die genres maar hoort zelf (bewust) tot geen enkel genre. Naast tentoonstellingen zijn er ook lezingen.
Weil Am Rhein
De Amerikaanse architect, schrijver, (tentoonstellings)ontwerper en fotograaf zou vorig jaar (1908-1986) honderd jaar oud zijn geworden. Tijd voor een retrospectief. Nelson schreef tal van essays over design. Hij ontwierp interieurs, meubels en accessoires, waaronder iconen als de Coconut Chair (1956), de Marshmallow Sofa (1956), de Bal Klok (1947), de Bubble Lampen (1952) en de Action Office (1964).
Werk van de Braziliaanse ontwerpers Fernando & Humberto Campana – 1989-200 | Het merendeel van de creaties die uit de studio van de gebroeders Campana in São Paolo komen bestaat uit custom-made objecten en surrealistisch gemaakte meubels van gerecyclede en gevonden materialen. Het retrospectief bevat werk van de twee broers die al twintig jaar samenwerken, en laat ook zien welke ontwerpmethoden ze toepassen.
-I
Milaan
De Salone Internationale del Mobile, de meest toonaangevende beurs op het gebied van meubelontwerp en interieur, gaat weer van start. Naast tal van internationale namen, trekken weer heel veel Nederlandse bekende en onbekende ontwerpers, producenten, ontwerpbureaus en academies naar Milaan om hun nieuwste werk te presenteren. Zo is Studio Job vertegenwoordigd met ‘The Gospel’, en presenteert Royal Tichelaar Makkum het servies van Nadine Sterk en Lonny van Ryswyck van Atelier NL, alsook het ‘tegeloven-project’ van Dick van Hoff. Brand Van Egmond komt met twee nieuwe collecties: ‘Coco’ en ‘La Vie en Rose’, en Christien Meindertsma ’s The Flax Project’ wordt vertegenwoordigd door Thomas Eyck. Ook is er een presentatie van achttien jonge Nederlandse designerstudio’s onder de noemer ‘Tuttobene’. En veel en veel meer. Voor informatie over wie waar te vinden is op welke dag, kijk op de site:
-F
Parijs
-S
Vigo
Ook hier doet Dutch Design het nog goed. Na de eerste editie vorig jaar is gekozen voor zeven thema’s: Relax, Play, Eat, Illuminate, Interact, Protect en Work. De tentoonstelling, in samenwerking met de Madrid Design Association (DIMAD), bestaat uit een kleine 150 producten van designers die naam maakten buiten Nederland (Marcel Wanders, Tjep, Waacs, Richard Hutten, Ineke Hans, Demakersvan, Joris Laarman en Hella Jongerius), en jongere talenten.
-VK
Londen
Groot overzicht van de ontwerpen van Hussein Chalayan, de tweevoudig als Designer of the Year onderscheiden Britse modeontwerper. In zijn draagbare architectuur verwerkt hij innovatieve materialen en nieuwe technologieën. Uiteraard is ‘Airborne’ tentoongesteld, de spectaculaire jurk met Swarovski-kristallen en 15.000 LED-lampjes en ‘Before Minius Now’, een jurk van vliegtuigconstructiematerialen waarvan de vorm kan veranderen door middel van een remote control.
+
Ter viering van het veertigjarig bestaan van The Booker en Man Booker Prize een presentatie van de winnaars en genomineerde boeken van de afgelopen veertig jaar, naast promotiemateriaal en de originele door Jan Pienkowski ontworpen Booker trofee. De presentatie laat zien hoe het ontwerp van boekomslagen sinds 1969 veranderde, naast enkele bijzondere door de British Society of Designer Bookbinders gebonden boekexemplaren.
+
Lezing (om 18.45 uur) van architect Eva Castro van Plasmastudio. Ze is winnaar van de Next Generation Award 2008 en één van de ontwerpers van het nieuwe Hotel Puerta America in Madrid. De andere ontwerpers waren Zaha Hadid, Marc Newson en Jean Nouvel.
Grote expositie over Le Corbusier (1887-1965) met architectuurmaquettes, interieurreconstructies, meubels, vintage foto’s, films, schilderijen, vloerkleden en boeken. Ook werk van mensen met wie Le Corbusier samenwerkte, zoals Charlotte Perriand, Jean Prouvé, Fernand Léger and Amédée Ozenfant. Enkele highlights zijn de muurschildering ‘Femme et coquillage IV’ (1948) op zijn eigen kantoorpand aan de Rues de Sèvres in Parijs, een reconstructie van zijn Plan Voisin (1925) voor Paris, een keuken die hij met Perriand maakte voor zijn Unité d’habitation in Marseille (1947-50) en de filmversie van Edgard Varèses Poème Electronique uit 1958.
-VS
New York
Installaties van de Nederlandse kunstenaar Aernout Mik.
+
Tien designers hebben in samenwerking met het Cooper-Hewitt Museum en de Amerikaanse Nature Conservancy met duurzame en herbruikbare materialen designproducten gemaakt op een plek in Amerika waar de Nature Conservancy actief is. Zo ging Hella Jongerius naar Mexico en Christien Meindertsma naar een schapenkudde in Idaho, Isaac Mizrahi naar Alaska en Ezri Tarazi naar China. We zien prototypes, schetsen en uiteindelijke producten. Zie ook de update over Christien Meindertsma elders in dit nummer.
+

Willie Cole, Loveseat, 2007.

Susie MacMurray, A Mixture of Frailties, 2004.
Het eind vorig jaar geopende MAD museum, ontworpen door Allied Works Architecture (Brad Cloepfil), heeft niet alleen een permanente collectie keramiek, glas, hout, metaal, fiber, en mixed media werk. Er is momenteel een grote expositie met werk van vijftig internationaal bekende ontwerpers als Ingo Maurer, Tejo Remy, Tara Donovan en de Campana Brothers. Zij vervaardigden bijzondere objecten en installaties van dagelijkse gebruiksvoorwerpen als een bank van oude pumps en pvc-pijpen, een jurk van plastic afwashandschoenen, maar ook voorwerpen gemaakt van plastic vorken en tassen, lp’s en lp-hoezen, nephaar, munten en buttons.
+
Tien designers hebben in samenwerking met het Cooper-Hewitt Museum en de Amerikaanse Nature Conservancy met duurzame en herbruikbare materialen designproducten gemaakt op een plek in Amerika waar de Nature Conservancy actief is. Zo ging Hella Jongerius naar Mexico en Christien Meindertsma naar een schapenkudde in Idaho, Isaac Mizrahi naar Alaska en Ezri Tarazi naar China. We zien prototypes, schetsen en uiteindelijke producten. Zie ook de update over Christien Meindertsma elders in dit nummer.

Vormgever Joost Grootens en de samenstellers van het boek, architecten Jelte Boeijenga en Jeroen Mensink, hebben een gouden medaille gewonnen voor hun Vinex Atlas (uitgeverij 010) in de internationale competitie Schonste Bücher aus Aller Welt. Een zevenkoppige internationale jury beoordeelde in Leipzig zeker zevenhonderd bekroonde boeken uit zesendertig landen, waaronder de Nederlandse inzending met de Best Verzorgde Boeken van 2008.
Als het woord Vinexwijk valt, gaat dat vaak gepaard met de woorden saai, monotoon en eenvormig. In de Vinex Atlas zijn meer dan honderd Vinexwijken zijn weergegeven, met basisgegevens als omvang, aantallen geplande en gebouwde woningen, woningdichtheid en verdeling van de bouwproductie naar woningtypes. Van ruim vijftig Vinexwijken zijn mooie kaarten gemaakt van het stedenbouwkundig ontwerp, legenda, gegevens over architecten en projectontwikkelaars. Bij elke kaart staan steeds twee grote zwart-witfoto’s: een luchtfoto van het oorspronkelijke, onbebouwde gebied en een straatbeeld van de wijk.
bestverzorgdeboeken.nl

En niet alleen boeken wonnen prijzen, ook boekomslagen. Boekverkopers kozen de omslag van Kester Freriks’ boek De valk; Over valkerij en wilde vogels (uitgeverij Athenaeum–Polak & Van Gennep) tot Het Mooiste Boekomslag van het jaar. Het omslag werd ontworpen door Anneke Germers. Een comité van zeven boekverkopers nomineerde twaalf omslagen. De jaarlijkse verkiezing van Het Mooiste Boekomslag is een gezamenlijk initiatief van Boekblad en Stichting De Best Verzorgde Boeken.

Ondanks de hardnekkige crisis die over de wereld waait, doen de SENZ stormparaplu’s het nog steeds uitstekend, met honderdduizenden verkochte paraplu’s in Europa, Noord Amerika en Azië. Maar ook in de kritische ogen van designexperts blijft SENZ scoren. Na het winnen van belangrijke designprijzen, de Gold IDEA Award (Amerika) en de Good Design Award (Azië), kunnen de ontwerpers van de windkracht 10 paraplu’s – Gerwin Hoogendoorn, Gerard Kool en Philip Hess – nu ook de iF Gold Award in hun prijzenkast zetten. Wat begon als een droom van drie studenten is in enkele jaren uitgegroeid tot een wereldwijd merk, dat volgens de bedenkers het grootste, beste, meest bekende en meest geliefde paraplumerk ter wereld moet worden.
senzumbrellas.com

Jaren geleden was er al de Tea for Two, een balkon van interieurarchitect Pieter van Gendt, speciaal voor de stadsmens die op twee of drie hoog woont en niet over een buitenruimte beschikt. Het Bloomframe balkon, ontworpen door Hofman Dujardin Architecten (samen met Hurks Geveltechnieken) is net even anders. Het is een innovatief raamkozijn dat met één druk op de knop getransformeerd kan worden naar een balkon en zodoende de tuin- en balkonloze gebruiker een flexibele leefomgeving biedt. Het balkon van glas, staal en aluminium kan als integraal onderdeel van de gevel worden ontworpen.
Dit Bloomframe balkon is winnaar van de Wallpaper* Design Award 2009 in de categorie ‘meest levensverbeterende product’. De runners up waren iTunes movie rentals van Apple, de 110-koffer van Ross Lovegrove, de S1-keuken van SieMatic en Viktor & Rolf Lashes Couture Collection voor shu uemura.
Het balkon was eerder al onderscheiden met de Audi Design Award 2008. Deze prijs, onderdeel van de Dutch Design Awards, is de enige Nederlandse publieksprijs op het gebied van design. Uit 700 inzendingen waren er zes ontwerpen geselecteerd. Naast het Bloomframe balkon, zijn dat de GrowBike van Springtime, The PlasticNature van PeLiDesign, CitizenM van Concrete architectural associates, Animation for Hema van CCCP and Hugo van Woerden and Gluejeans van G=N V.O.F. en Natasja Martens.
dutchdesignawards.com
wallpaper.com
bloomframe.com
In Pakhuis de Zwijger in Amsterdam werd de eerste Absolut Talent Award uitgereikt aan de multidisciplinaire kunstenaar Helmut Smits (1974). Hij kan zich nu al Absolut Talent van 2009 noemen. Smits is onder andere bekend van de ‘Nascar’ uit 2004, een opblaasbare auto die geheel is gecreëerd uit bedrukte plastic tassen, vuilniszakken, afdekfolie, plakband en lucht of zijn ronde fietsenrek, getiteld ‘Fietsenrek’ uit 2005 van gegalvaniseerd metaal, geschuimd pvc en vinyl. De prijs is een initiatief van Absolut Vodka in samenwerking met Blend Magazine. De jury samengesteld uit professionals op het gebied van mode, kunst, fotografie, media en grafisch design, selecteerde Smits uit dertig genomineerden.
blend.nl
absolut.com

Amsterdam Airport Schiphol schreef een ontwerpwedstrijd uit getiteld: ‘Create a barrier of Silence’ en vroeg daarmee creatieven om met oplossingen te komen voor de geluidshinder van opstijgende vliegtuigen van de Polderbaan. Niet alleen ontwerpers en ontwerpbureaus maar ook onderwijsinstellingen, particulieren en het bedrijfsleven werden gevraagd een innovatieve, geluidsreducerende voorziening te bedenken. Het winnende ontwerp is de ‘Ecobarrier’ van de Amsterdamse stedenbouwkundige Toine van Goethem in de categorie universiteiten en privépersonen. Hij versloeg in zijn eentje professionele ontwerpers en -bureaus met zijn constructie van tentdoek en stokken die ook bij zware storm overeind blijft. De tent is aan de kant waar de vliegtuigen landen akoestisch transparant, de andere zijde is verzwaard. Dit deel vangt het vliegtuiggeluid op (de herrie schijnt met zeven decibel af te nemen). Maar dat niet alleen: de tent levert energie uit afvalstoffen, zoals het rioolwater dat in een algenbad wordt verwerkt tot veevoer en biobrandstof. Van Goethem kan € 750.000 in zijn zak steken voor de ontwikkeling van de Ecobarrier, die Schiphol € 850.000 kan gaan opleveren als de algenpasta als veevoer wordt verkocht.
Brandes en Meurs industrial design won met ‘Dobber’ in de categorie ontwerpbureaus. Dobber is een drijvende dynamische geluidswering die met waterballast en drijfvermogen van positie verandert. Omdat Dobber op het water drijft en zijn positie regelt door middel van het verpompen van water, kan de constructie licht zijn. Met de toepassing van zonnecellen op het bovenvlak kan het scherm in zijn eigen energiebehoefte voorzien. Daarnaast levert het ontwerp een bijdrage aan waterberging. In de categorie bedrijfsleven won ‘Elevation’ van Arup, Dura Vermeer en ONL de eerste prijs. Schiphol ontving in totaal 97 inzendingen uit 17 landen, onder meer uit China, Japan, Nieuw-Zeeland, de Verenigde Staten en veel Europese landen.
innovatieveoplossing.nl
brandesenmeurs.nl
Drie winnaars leverde de Nederlandse Studentenprijs Grafisch Ontwerpen 2008 op, een initiatief van de Grafische Cultuurstichting samen met bureau Dietwee, 2D3D, Grafisch Papier, Ando, Adobe, Items en de BNO. Olga Adler van de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht kreeg de eerste prijs voor het verslag getiteld ‘925’. Het zeven centimeter dikke en 1200 pagina’s tellende boekwerk is een verslag van een onderzoek van de ontwerpster naar in Rusland voorkomende etnische nationaliteiten. Aanleiding tot het onderzoek was haar wens iets te vertellen over haar geboorteland. Behalve een verslag is het boek een indrukwekkend manifest over de omgang met bevolkingsgroepen in Rusland. Marius Hofstede van ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten in Arnhem won de tweede prijs met zijn scriptie, zijn onderzoeksopdracht en de Eindexamencatalogus De lichting 2008 van ArtEZ. Compleet, gevarieerd en recht door zee, noemde de jury de gedegen catalogus.

Rob van Leijsen van de AKV/St. Joost, Breda kreeg de derde prijs voor het Jaarverslag 2007 van de VPRO (i.s.m. Hanneke Minten) en It’s Alive, een publicatie over hedendaagse modificaties. It’s Alive is geen hoogstandje van grafische vormgeving, maar trok wel de aandacht vanwege de vermakelijke inhoud. Voor het VPRO-jaarverslag hadden de ontwerpers geput uit het affiche-archief van de opdrachtgever. De jury roemde verder de redactionele vormgeving en de typografie.
grafischecultuur.nl
studentenprijs.nl
robvanleijsen.nl
Het publiek van de tentoonstelling ‘De Henry van de Velde Awards & Labels 2009’ in de Loketten in Antwerpen, hebben vijftien ‘beste producten’ geselecteerd. Die ontvingen de Henry van de Velde Award Publiek 2008.
De winnaar van dit jaar, Frederik Aerts, kreeg de award voor zijn ‘Neo cookware’, pannen voor Berghoff. Vorig jaar won hij deze prijs ook al, maar dan samen met Wim Segers voor de radiator ‘Bryce’ voor Vasco.
berghoffworldwide.com
De Brede School De Matrix in Hardenberg van Architectenbureau Marlies Rohmer, is bekroond met de Scholenbouwprijs 2008 voor het meest duurzame schoolgebouw. De prijs is toegekend in de categorie primair onderwijs. Brede school De Matrix huisvest twee basisscholen, kinderopvang en zorgvoorzieningen en wordt daarnaast door verschillende organisaties gebruikt voor onder andere cursussen. Rond het gestapelde centrale hart liggen vier vleugels. Omdat het gebouw alleen voorkanten heeft, is het transparant en van alle zijden benaderbaar. De buitenruimte, het schoolplein, wordt ingericht met vlindertuin, zandbak en skateplein. Al eerder hebben twee schoolgebouwen van Architectenbureau Marlies Rohmer een prijs en nominatie gekregen: Scholencomplex De Vijver, Wateringseveld Den Haag (winnaar Scholenbouwprijs 2002) en Basisschool Het Spectrum, Den Haag (nominatie Scholenbouwprijs 2006).
scholenbouwprijs.nl
De Engelse Hiroshi Suzuki heeft de Schoonhoven Silver Award 2009 van de stichting ZilverKunst gekregen voor het zilveren object Earth II – Reki. Het werk van Hiroshi Suzuki werd gekozen uit de 45 inzendingen uit elf landen als winnaar van de inmiddels vierde ontwerpwedstrijd, die door ZilverKunst is georganiseerd. In zilvergalerie De Watertoren in Schoonhoven worden de ingezonden zilveren objecten t/m 21-6 geëxposeerd.
zilverkunst.nl
Het initiatief ‘EnergyBattle’ is tot winnaar uitgeroepen van de GasTerra Transitie Jaarprijs 2009, een prijs voor hogescholen waarbij studenten worden gevraagd om ideeën aan te dragen die leiden tot verlaging van de energievraag. De EnergyBattle is een initiatief van bureau Waanzinnig! idee & concept en is technisch uitgewerkt door de studenten Cliff Odijk en Jeffrey Cafferata van Hogeschool Rotterdam, opleiding Grafimediatechnologie. Het idee ‘EnergyBattle’ is beloond met een geldbedrag van € 75.000, bedoeld om het idee verder uit te werken. In de EnergyBattle wordt het real-time energieverbruik van een huishouden direct inzichtelijk gemaakt en als input gebruikt voor een online game. Hoe meer je bespaart, hoe beter je bent in het spel. In deze combinatie van realiteit en online gaming spelen meerdere huishoudens tegelijkertijd tegen elkaar.
waanzinnig.nl

De Fiets Innovatie Award is in handen gekomen van GMG voor een vernieuwend fietskinderzitje. Deze Yepp Maxi is samen met het multidisciplinaire ontwerpbureau Van der Veer Designers uit Geldermalsen ontworpen.
De meeste fietskinderzitjes zijn opgebouwd uit een harde kunststof schaal met daarin een uitneembaar kussentje. Dat kussentje blijkt na een regenbui uit de zitschaal te worden genomen maar wordt daarna vaak niet meer teruggeplaatst. Gevolg: het kind zit niet meer comfortabel. Daarom bedacht Van der Veer Designers een zitting van schuimachtig materiaal (dat ook voor de Crocs schoenen wordt gebruikt). Dit materiaal is licht van gewicht, duurzaam, schokabsorberend en laat geen water door. Het gatenpatroon zorgt daarnaast voor de ventilatie. Door de relatief lage zijlijn van het ontwerp kunnen kinderen er makkelijker ingezet en uitgenomen worden waardoor de rug van de berijder minder belast wordt.
De zeventien genomineerde ontwerpen zijn te zien van 15-2 tot 12-4 in museum Grand-Hornu, België.
vanderveerdesigners.nl
yepp.nl
De inschrijving voor de Rotterdam designprijs 2009 is geopend! Tot en met 8 mei worden ontwerpers, vormgevers, ontwerpbureaus, opdrachtgevers en bemiddelaars uitgenodigd om hun meest spraakmakende en baanbrekende ontwerpen in te sturen. De Rotterdam designprijs is een nationale prijs die in 1993 is ingesteld en eens in de twee jaar wordt toegekend. De belangrijkste creatieve visies van de afgelopen twee jaar komen in aanmerking voor de designprijs.
De Nederlandse nominatiecommissie met daarin Peter van Ingen, Jan Boelen, Matthijs van Dijk, Nikki Gonnissen, Arjen Ribbens, Helen van Ruiten en José Teunissen, selecteert de tien genomineerden voor de prijs. Deze selectie zal worden tentoongesteld in Museum Boijmans Van Beuningen (19-9 t/m 13-12). Tijdens die tentoonstelling kiest een internationale jury de prijswinnaar. Deze krijgt 15.000 euro. Het aanmeldingsformulier is beschikbaar op de site.
designprijs.nl
Er kan weer worden ingezonden voor de nieuwe editie van Wolda. Deze Worldwide Logo Design Annual (Wolda) is de internationale competitie voor logo’s en beeldmerken die elk jaar wereldwijd worden ontworpen. Dus grafisch ontwerpers, studio’s, bureaus en studenten: stuur je beste logo’s en beeldmerken in. Dit jaar zijn er twee deadlines: voor logo’s die in 2008 zijn ontworpen moet je inzenden voor 30 juni en logo’s ontworpen in 2009 moeten voor 31 januari 2010 binnen zijn.
De jury met daarin tien designers, tien marketingmanagers van grote internationale opdrachtgevers en tien consumenten zal de winnaars bekendmaken op 10 juni 2010. Winnaars krijgen onder andere een publicatie in de hardcover uitgave van de Wolda ’09 annual. Voor regels en info over de inschrijving, kijk op de site.
wolda.org
Van 23 t/m 25 september is er weer een PICNIC op het Amsterdamse Westergasfabriekterrein. Dit jaarlijkse evenement trekt duizenden creatieve geesten uit de internationale wereld van de media, technologie, bedrijfsleven en kunsten om te praten over creatieve en innovatieve ideeën. De eerste honderd ingeschrevenen voor dit evenement krijgen 50 procent korting. Ook kan er weer worden meegedaan aan de Postcode Lotterij Green Challenge, het internationale evenement op het gebied van creativiteit en innovatie. Deelnemers worden uitgedaagd om een concrete bijdrage te leveren aan het terugdringen van klimaatveranderingen.
Het winnende idee dient het broeikaseffect op een consumentvriendelijke wijze aantoonbaar te verminderen en draagt bij aan een duurzame levensstijl. De finale is op 24 september op het Westergasfabriekterrein.
Het beste initiatief wint € 500.000 voor de uitvoering van het plan. De tweede en derde prijswinnaars ontvangen ieder € 100.000. Allen krijgen deskundige coaching door vooraanstaande ondernemers en toegang tot potentiële afnemersnetwerken. Schrijf in voor 31 juli.
picnicnetwork.org
greenchallenge.info
Iedereen kan nu inschrijven voor de ‘Smart Gear Competitie’, een internationale prijsvraag van het Wereld Natuur Fonds (WNF) voor duurzaam vistuig. Voor deze vierde editie van de prijsvraag roept het WNF vissers, uitvinders, wetenschappers, studenten en ondernemers op om innovatieve ideeën in te sturen waarmee bijvangst aanzienlijk kan worden verminderd. Bijvangst is een van de grootste bedreigingen voor dolfijnen, bruinvissen, walvissen, haaien en zeeschildpadden en zeevogels. Jaarlijks worden miljoenen tonnen aan onbedoelde vangst dood of gewond overboord gegooid. Slimmer vistuig kan dit probleem tegengaan en zo bijdragen aan bescherming van de natuur onder water. Vorig won bijvoorbeeld een Amerikaans team van ontwerpers met een speciaal visnet om schelvis te vangen zonder per ongeluk andere vissen zoals kabeljauw bij te vangen. Een jury bestaande uit onder meer vissers, onderzoekers en wetenschappers beoordeelt de inzendingen.
De winnaar van de Smart Gear Competitie 2009 krijgt € 23.000. Daarnaast zijn er twee prijzen van ruim € 7.500 te winnen. Inschrijven kan tot 1 juli.
smartgear.org
Wie straks klaar is met het examen kan tot uiterlijk 1 oktober inzenden voor de Nederlandse Studentenprijs Grafisch Ontwerpen.
Downloaden van een inschrijfformulier kan alvast via studentenprijs.nl en kan ook opgestuurd worden naar: Grafische Cultuurstichting, t.a.v. Jury Studentenprijs, Postbus 220, 1180 AE Amstelveen/ afleveradres: Startbaan 10, Amstelveen.
grafischecultuur.nl
studentenprijs.nl
Het is de achtste keer dat de tweejaarlijkse wedstrijd, de Nederlandse Huisstijlprijs, wordt georganiseerd. Tot 1 maart kan worden ingezonden in de categorie: kleine huisstijlen (voor kleinere organisaties), grote huisstijlen (voor grotere/complexe organisaties) en merken die in 2007 of 2008 zijn ontwikkeld. Belangrijke criteria bij de beoordeling van de inzendingen zijn concept, communicatiekracht, bruikbaarheid en uitvoering.
De Grafische Cultuurstichting reikt de prijs uit in samenwerking met drukkerij Ando, papiergroothandel ModoVanGelder, de BNO, uitgeverij d’jonge Hond en Flevodruk Harderwijk. De prijs gaat naar de ontwerper én de opdrachtgever.
grafischecultuur.nl
Pro Carton, het dit jaar dertigjarige Europese samenwerkingsverband van vouwkarton-producenten en vouwkarton-verwerkers, heeft als doel het toepassen van vouwkarton als verpakkingsmateriaal te bevorderen. Inzenden van verpakkingen voor voedsel, drank, confectie, cosmetica, etc. kan tot 15 juni. De jury met daarin designers, retailers en eigenaars van merken zal in juli gaan jureren. Later in het jaar wordt de winnaar bekend gemaakt.
Voor informatie en wedstrijdformulieren:
procarton.com

Joshua Davis, poster for Martika magazine
De drie ontwerpers die hieronder belicht worden maken gebruik van dynamische processen om hun ontwerpen te genereren. Ze ‘maken’ geen ontwerp, maar bepalen een set aan regels en randvoorwaarden waar dat ontwerp aan moet voldoen. De output wordt gegenereerd door (meestal zelf geschreven) computerprogramma’s of scripts. In de architectuur wordt al langer gebruik gemaakt van generatieve ontwerpprocessen, maar in grafisch ontwerp en web design is dit principe vooralsnog voorbehouden aan een kleine, maar groeiende groep hybride ontwerpers met genoeg kennis van programmeren.

Joshua Davis: Ontwerpen voor Miquelrius bags
In februari was hij in Amsterdam voor een presentatie van zijn werk op het design- en technologie event FITC (zie ook de review in de Items blog op 8 maart). Joshua Davis – ontwerper, illustrator en Flash wizzard – is een van de belangrijkste pioniers op het gebied van generatief ontwerpen. In zijn presentatie, die meer weg had van een performance (zie: items.nl > blog > 5 maart), liet Davis zien hoe hij aan de hand van een door hemzelf vastgesteld thema, ‘Space’, een onderzoeksproces in gang zet waarin ontwerpen, tekenen en programmeren gelijk opgaan. De serie interactieve Flash filmpjes waarmee Davis aspecten van zijn thema onderzoekt zijn te zien in ‘Lab’. Interessanter is het eindresultaat van het onderzoek: een slimme, multi-inzetbare ontwerpmethodiek en -applicatie waarmee Davis decoratieve patronen en abstracte composities genereert of interactieve ervaringen ontwerpt die concreet toepasbaar zijn bij zowel ontwerpopdrachten als autonome projecten.
joshuadavis.com

'Generative work', ProximityOfNeeds.org
Toen Flash nog in de kinderschoenen stond maakte de Oostenrijkse kunstenaar LIA al interactieve generatieve Shockwave filmpjes met Macromedia Director. Inmiddels maakt ze ook installaties en nu en dan werk in opdracht, maar haar intenties zijn hetzelfde gebleven. Recente projecten als ProximityOfNeeds.org en ISaidIf.net (Shockwave plugin) zijn generatieve audiovisuele werken – of tekenmachines – meestal gemaakt met het programma Processing, waarbij de gebruiker via een eenvoudige interface, of soms alleen met een mouse-over beweging, een aantal parameters kan veranderen waarmee hij beeld en geluid kan beïnvloeden. De meeste werken beginnen met een leeg wit of zwart vlak waarbinnen subtiele lijnstructuren zich volgens voorgeprogrammeerde mathematische patronen voortbewegen. In tegenstelling tot de ontwerpers op deze pagina, legt LIA nergens uit wat ze wil of wat de knoppen in de interfaces precies doen. Je moet het zelf maar uitvinden, want bij lia draait alles om de poëzie van het proces.
Verschillende url’s, te vinden via:
strangethingshappen.org

Generatieve boekomslagontwerpen voor Faber Finds
De praktijk van ontwerpen en software-onwikkeling zijn nauw met elkaar verbonden in het werk van Karsten Schmidt. Met zijn Londense ontwerpbureau PostSpectacular begeeft hij zich op het grensgebied tussen de verschillende designdisciplines, kunst en software. Zoals zijn programma voor het maken van generatieve boekomslagen voor Faber Finds (FF), de print-on-demand dienst van de Engelse uitgever Faber & Faber. Op de website van FF kun je uitverkochte literaire titels bestellen. Je boek wordt dan on demand gedrukt en verzonden. PostSpectacular ontwikkelde software (Schmidt noemt het een ‘design machine’) waarmee een oneindig aantal unieke boekomslagen gegenereerd kan worden. Het onderscheid tussen de covers van de verschillende titels zit hem voornamelijk in de decoratieve randen, waarvoor de Canadese typograaf Marian Bantjes vier ontwerp-templates aanleverde – één voor ieder literair genre. Schmidt deconstrueerde Bantjes’ ontwerpen tot losse designelementen die ingevoerd werden in zijn programma. Uit het oneindig aantal variaties dat er mogelijk is op elk van de vier thema’s kiest Schmidts software dat ene ontwerp wat het meest in overeenstemming is met de look-and-feel van het merk. Waarmee ook de art director overbodig is geworden.
postspectacular.com/work